Czy wiesz, że… (2/9)

CZY WIESZ, ŻE…

… żagańska biblioteka poaugustiańska jest zaliczana do pierwszej dziesiątki najcenniejszych zabytków historycznych tego typu w Europie.

Przez wieki Żagań był przodującym ośrodkiem religijnym i naukowym w zakresie teologii, prawa kanonicznego i rzymskiego. Już od średniowiecza w żagańskim klasztorze znajdowało się jedno z największych europejskich skryptoriów, gdzie ręcznie przepisywano słynne dzieła ówczesnych uczonych z zakresu matematyki, geometrii, chemii, przyrody, medycyny i astronomii.

W szybkim tempie żagańska biblioteka stała się centralnym ośrodkiem wiedzy w Europie. Na przełomie XV i XVI wieku w Żaganiu znajdowało się ponad 800 rękopisów (dla porównania na Sorbonie było ich w tym czasie około 200).

Obecnie żagańska biblioteka posiada jeden z największych i najcenniejszych księgozbiorów w tej części Europy. Dodatkowo w bibliotece znajdują się dwa absolutne unikaty. To XVII wieczne niderlandzkie globusy przedstawiające mapę nieba (w Europie jest takich jeszcze osiem).

Żagańska biblioteka imponuje także skalą rozwiązania architektonicznego i jest wybitnym przykładem założenia o cechach stylu barokowego. Obecnie jest jedyną w Polsce barokową salą biblioteczną, w której zachowało się oryginalne wyposażenie z epoki.
Wnętrze żagańskiej biblioteki to dwa połączone ze sobą pomieszczenia przykryte odpowiednio ukształtowanymi spłaszczonymi sklepieniami, które w 1736 roku zostały pokryte polichromiami przez Jerzego Neunhertza. Posadzkę wyłożono specjalnymi płytami z piaskowca z misternie wmontowanymi elementami z czarnego dębu dzięki czemu w tym pomieszczeniu utrzymuje się specyficzny mikroklimat przyjazny dla przechowywanych tam starodruków (bardzo niska wilgotność i stała temperatura).

Jest jeszcze jedna rzecz, która czyni żagańską bibliotekę unikatową w skali świata. Do dzisiaj stanowi to niewyjaśnioną tajemnicę.

To „zagadka dźwięku”.

Osoba stojąca w określonym miejscu pomieszczenia może szeptem rozmawiać z osobą stojącą po przeciwnej stronie, a pozostali wokół nie będą tego słyszeć. Po przejściu kilku metrów mówiąca szeptem ta sama osoba jest znakomicie słyszalna dla wszystkich stojących wokół i w całym pomieszczeniu tylko nie dla tej osoby po przeciwnej stronie.
Mamy tu do czynienia ze zjawiskami akustycznymi, które w dobie rozwoju dzisiejszej nauki i postępu technologicznego są nadal trudne do wykonania w praktyce.

W dzisiejszych czasach przy zastosowaniu specjalistycznych urządzeń wykorzystujących złożone algorytmy cyfrowego przetwarzania sygnałów akustycznych, aplikacjom do modelowania 3D kształtu pomieszczeń i odpowiednio dobranych materiałów akustycznych można zaprojektować i wykonać w praktyce takie pomieszczenie, które teoretycznie będzie posiadało podobne walory akustyczne jak żagańska biblioteka.

Technicznie wykonanie czegoś takiego jest możliwe od końca XX wieku kiedy opracowano pierwszy procesor sygnału akustycznego DSP (Digital Signal Processing). Dzisiejsza nauka na to pozwala.

Wiec jak było to możliwe kilkaset lat temu?

W historii architektury istnieją przekazy o podobnych budowlach wykonywanych przez budowniczych posiadających olbrzymią wiedzę architektoniczną, matematyczną i inżynieryjną, a także niezwykłe umiejętności.

Byli to Wolnomularze.

W tamtych czasach ruch wolnomularski (masoneria) zajmował się wznoszeniem monumentalnych budowli w całej Europie, w tym obiektów sakralnych. Wznoszenie takich obiektów stwarzało okazję do bliskich i częstych kontaktów z warstwą kapłańską i panującymi – wszak świątynie, biblioteki i pałace, stanowiły kluczowy element architektury w wielu europejskich ośrodkach kultury i nauki, w tym w Żaganiu na Śląsku.

Dzisiaj nasuwa się mnóstwo pytań, na które prawdopodobnie nie znajdziemy już odpowiedzi. W jakim celu zbudowano pomieszczenie o tak niecodziennych walorach akustycznych? Kto zaprojektował i wykonał wnętrze biblioteki i jakich użył do tego narzędzi? Czy Wolnomularze w jakikolwiek sposób wpłynęli na końcowy kształt żagańskiej biblioteki?

Obecnie żagańska biblioteka poaugustiańska to zabytek historii o szczególnej wartości historycznej, naukowej i kulturalnej, a także popularne miejsce zagranicznych wycieczek turystycznych.
To miejsce unikalne pod każdym względem.

https://www.youtube.com/watch?v=AtphgydEn6U

1 – Symbole wolnomularskie umieszczone na elewacji jednego z budynków w Żaganiu.

2 – Biblioteka poaugustiańska, Żagań, Polska.

3 – Biblioteka parlamentu, Haga, Holandia.

4 – Biblioteka w Muzeum Pamięci Ryotaro Shiby, Osaka, Japonia.

5 – Insygnia wolnomularskie – Cyrkiel i Węgielnica.

6 – Narzędzia wolnomularskie, rycina z XV wieku.

7 – Biblioteka poaugustiańska, Żagań, Polska.

8 – Biblioteka klasztoru Sankt Florian, Austria.

9 – Biblioteka Wiktorii i Alberta, Londyn, Anglia.