Czy wiesz, że… (1/9)

CZY WIESZ, ŻE…

… w Żaganiu znajduje się jeden z najsłynniejszych na świecie zabytków architektury sakralnej – replika Jerozolimskiej Kaplicy Grobu Pańskiego.

Gdy 15 lipca roku pańskiego 1099 Krzyżowcy zdobyli Jerozolimę to niemal natychmiast w świętym dla chrześcijaństwa miejscu rozpoczęto budowę kaplicy Grobu Chrystusowego. W celu jego ochrony powołano Zakon Rycerski Świętego Grobu Bożego złożony z 50 Krzyżowców wywodzących się z najlepszych domów rycerskich. Ich znakiem rozpoznawczym stał się czerwony krzyż patriarszy umieszczony na białym płaszczu.
Konsekracja sanktuarium odbyła się dokładnie 50 lat po zdobyciu Jerozolimy dnia 15 lipca roku pańskiego 1149 w obecności Króla Jerozolimy, duchowieństwa i rycerzy zakonnych.
Zakon Rycerski Świętego Grobu Bożego przez prawie 200 lat ochraniał kaplicę Grobu Pańskiego. Rycerze zakonni uczestniczyli również w wyprawach przeciw niewiernym. Wyróżniali się niesamowitą walecznością i zaciętością, a ich sława w owym czasie znana była daleko poza granicami Królestwa Jerozolimskiego. Mówiono na nich Bożogrobcy.
W roku pańskim 1291 wojska Krzyżowców już na zawsze zostały wyparte z Jerozolimy. Bożogrobcy jeszcze przez kilka dni po poddaniu Jerozolimy w samotności stawiali zacięty opór w kilkudziesięciu broniąc kaplicy Grobu Pańskiego przed tysiącami nacierających niewiernych. Prawie wszyscy zostali zabici, a ocaleni rozpierzchli się po całej Europie.

Po jakimś czasie w różnych europejskich krajach od Hiszpanii po Rzeczpospolitą zaczęły powstawać repliki Grobu Pańskiego i niewątpliwie część z nich było dziełem natchnionych Bożogrobców, którzy wciąż w swoich myślach spoglądali na wschód w stronę Jerozolimy… i Grobu Pańskiego.

Los nie był jednak łaskawy dla jerozolimskiego sanktuarium chrystusowego. Po szeregu dewastacji, grabieży i zniszczeń w roku pańskim 1555 Święty Grób uległ całkowitemu zniszczeniu na wskutek trzęsienia ziemi.

Zrujnowane miejsce bardzo długo czekało jeszcze na odbudowę. W 1808 roku w miejscu zniszczonego Grobu Pańskiego powstała nowa kaplica jednak pod względem architektonicznym bardzo odległa od średniowiecznego oryginału zbudowanego przez Bożogrobców.

Obecnie na świecie znajduje się 18 replik jerozolimskiego Grobu Pańskiego. Jednak tylko 2 z nich są wierną kopią tej średniowiecznej zbudowanej przez Bożogrobców.

Jedna z nich znajduje się w Żaganiu!

Żagańska budowla powstała w nie do końca wyjaśnionych okolicznościach w 1600 roku. Tak jak jerozolimski oryginał została zbudowana z piaskowca. W jej skład wchodzi nawa (przedsionek) i prezbiterium (komora grobowa). Oba pomieszczenia połączone są bardzo niskim przejściem. Płaski dach zwieńczony jest sześciokolumnową wieżyczką. Wejście stanowi ostrołukowy portal skierowany na wschód.

Od momentu powstania aż do początku II wojny światowej była celem pielgrzymek wiernych z całej Europy. Świadczą o tym czytelne do dziś napisy pozostawiane na murach kaplicy. Najstarszy z nich pochodzi z początku XVII wieku i brzmi „Hic fuit Daniel Rudolphus Griphishagensis Pomeranus Ao MDCVII” („Tu w roku 1607 był Daniel Rudolf z Gryfina Pomorskiego”).
Według ówczesnego prawa kanonicznego pielgrzymka do Żagania była równoznaczna z pielgrzymką do Jerozolimy.

Żagańska replika jerozolimskiej kaplicy Grobu Pańskiego ma już ponad 400 lat i zachowała się w doskonałym stanie. Jest zlokalizowana w obrębie jednego z najstarszych czynnych cmentarzy w tej części Europy, który został założony w 1539 roku na dawnym wzgórzu winnym.

Mieszkańcy Żagania, nieprzerwanie od 4 stuleci, określają to miejsce jako cmentarz „Na Górce”.

Pod względem architektonicznym żagański Grób Pański jest bliższy oryginałowi, niż budowla odwiedzana obecnie przez pielgrzymów w Jerozolimie.

W każdej chwili można zobaczyć to miejsce bez większych przeszkód. Kaplica chrystusowego grobu stoi wyniośle w cmentarnej ciszy co jeszcze potęguje wrażenie obcowania z czymś niezwykłym.

Bez przeszkód można przyłożyć swoją dłoń do piaskowej ściany budowli i przekonać się, że nawet w zimie jest wciąż ciepła. Można też przyłożyć do niej ucho i usłyszeć dochodzące ze środka odgłosy modlitw Bożogrobców i odległej Jerozolimy :-).

1 – Żagańska replika Grobu Pańskiego.

2 – Przebudowana po trzęsieniu ziemi Kaplica Grobu Pańskiego posiada obecnie wygląd bardziej ortodoksyjny, Jerozolima.

3 – Kilkusetletnie napisy na budowli Grobu Pańskiego, Żagań.

4 – Kilkusetletnie napisy na budowli Grobu Pańskiego, Żagań.

5 – Grób Pański (Anastasis) zajmuje centralne położenie w rotundzie, w obecnej formie pochodzi z początku XIX wieku.

6 – Żagańska replika Grobu Pańskiego.

7 – bazylika Grobu Pańskiego, Jerozolima (widok z góry); W praktyce większość praw dotyczących bazyliki jest w posiadaniu trzech obrządków chrześcijańskich: greckiego prawosławnego patriarchatu Jerozolimy, kościoła łacińskiego reprezentowanego przez Zakon Braci Mniejszych (franciszkanie) oraz Apostolskiego Kościoła Ormiańskiego. Przedstawiciele Koptyjskiego Kościoła Ortodoksyjnego mają prawa do małej kaplicy wybudowanej na tyłach edykuły Grobu.

8 – Kilkusetletnie napisy na budowli Grobu Pańskiego, Żagań.